Wielkanocne tradycje i obrzędy.

Kategorie:

Wielkanocne tradycje i obrzędy.

  Wielkanoc (Pascha, Niedziela Wielkanocna), to najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie. Z obchodami świąt wielkanocnych związanych jest wiele zwyczajów ludowych, których część wywodzi się ze starosłowiańskiego święta Jarego.
Jest to święto Słowian, które przypada na pierwszy dzień wiosny, kiedy mamy równonoc wiosenną (21 marca).

       Palemki
Wielki Tydzień rozpoczyna się Niedzielą Palmową. Zwana kiedyś kwietniową lub wierzbną symbolizuje uroczysty wjazd Jezusa Chrystusa do Jerozolimy. Każdy chrześcijanin udaje się wtedy ze swoją palemką do kościoła.
  Tradycyjne palmy wielkanocne są robione z gałązek wierzby, która w symbolice kościoła jest znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy. Czasami wykorzystywano jeszcze gałązki malin i porzeczek. W Środę Popielcową ścinano je i przechowywano w pojemnikach z wodą, aby wypuściły pędy na Niedziele Palmową. W taką palmę wplatano również bukszpan, barwinek, borówkę, cis i widłak. W Wielką Sobotę następuje palenie tych palm. Popiół, który zostaje po nich, wykorzystywany jest w następnym roku. Ksiądz posypuje nim głowy wiernych.
W zależności od regionu, palmy różnią się wyglądem, techniką wykonywania i wielkością. Jednak z wszystkimi wiąże się wiele ludowych zwyczajów i wierzeń.
Ludzie głęboko wierzą w to, że poświęcona palma chroni ich, zwierzęta, domy, pola przed czarami, ogniem i wszelkim złem. Ma właściwości lecznicze. Połykanie bazi zapobiega bólom gardła i głowy. Natomiast sproszkowane „kotki” dodawane do naparów z ziół mają moc uzdrawiającą. Na urodzajny plon, bazie zamieszczane są z ziarnem siewnym i wkładane pod pierwszą zaoraną skibę. Piękna palma sprawi, że dzieci będą dorodne, a uderzenie witkami zapewni im zdrowie. Każda wysoka palma przyniesie twórcy długie i szczęśliwe życie. Poświęconą palmą należy pokropić resztę rodziny, ponieważ ochroni ona przed chorobami i głodem.

      Lany Poniedziałek

Śmigus-dyngus, święto lejka to zwyczaj pierwotnie słowiański. Jest to zabawa, która wszyscy dobrze znają. Można wtedy do woli oblewać się wodą. Sam śmigus polegał na symbolicznym biciu witkami wierzby po nogach i wzajemnym oblewaniu się wodą. Miało to symbolizować oczyszczenie się z brudu i chorób, a w późniejszym czasie także i z grzechu. Dyngus natomiast dawał możliwość wykupienia się pisankami od podwójnego lania.
Ciekawe jest to, że święta te do XV wieku były odrębne. Z czasem zostały połączone i traktowane jako jedno. Przestano rozróżniać który na czym polega. Liczyła się tylko dobra zabawa. Tego dnia panny miały większe szanse na zamążpójście. Przesąd głosi, że jak któraś się obrazi to nie znajdzie sobie męża. Aby uchronić się przed zmoczeniem wodą, każda z panien starała się, żeby jej kraszanka była jak najładniejsza. Chłopak, wręczając tego dnia pannie piosenkę, dawał jej do zrozumienia, ze mu się bardzo podoba.
W wielu regionach zwyczaj ten uległ pewnym modyfikacjom. Do dziś śmigus- dyngus, w swej pierwotnej szacie jest spotykamy na południu Polski, natomiast polscy emigranci zwyczaje wielkanocne rozprzestrzenili w miejscach swojego osiedlania w USA.

     Pisanki

Nieodłącznym elementem świąt wielkanocnych jest pisanka. Do dziś cieszy się wielką popularnością wśród dzieci. Pisanka jest to najczęściej kurze jajko, które zrobione jest rożnymi technikami. Może być też gęsie lub kacze. Zwyczaj ten narodził się w Persji, a w Polsce najstarsza pisanka pochodzi z końca X wieku. Wzór rysowano na nich roztopionym woskiem, a następnie wkładano je do barwnika np. łupin cebuli, która nadawała brunatnego koloru. Takiej pisanki nie może zabraknąć na wielkanocnym stole. Ma ona symbolizować rodzącą się przyrodę do życia, a jednocześnie nadzieje jaką czerpią chrześcijanie z wiary w zmartwychwstanie Chrystusa. W zależności od techniki, jaką wykonujemy, świąteczne jaja mają rożne nazwy.:

Kraszanki
- powstają przez gotowanie jajka w wywarze barwnym, który uzyskiwany jest naturalnych składników. Barwę brązową otrzymamy z łupin cebuli, a różową z buraka.

Olejanki
- przyozdabiane są płatkarni bzu, skrawkami kolorowego, błyszczącego papieru lub tkaniny.

Nalepianki- powstaje przez ozdabianie skorupki jajka wycinankami z papieru.

Łamanie się jajkiem podczas uroczystego śniadania ma na celu pojednanie skłóconych ludzi i jest wyrazem przyjaźni. Natomiast położenie pisanki przy grobie zmarłego było znakiem i nadzieją na powrót do życia oraz przezwyciężenia śmierci. W chrześcijaństwie wykluwający się pisklak symbolizuje zwycięstwo życia, jest znakiem Chrystusa, który zmartwychwstał. Jajko jest nadzieją i próbą cierpliwości, której należy się poddać, aby zobaczyć ukryte wewnątrz pisklę.

    Święconka

Święconka- jest to koszyczek z jedzeniem, jaki niesiemy w Wielką Sobotę, aby poświęcić. Dawniej święcenie potraw odbywało się na dworach szlacheckich, ponieważ musiało być poświęcone wszystko, co się miało znaleźć na stole. Zwyczaj został przeniesiony do kościoła, dlatego, że takie święcenie zajmowało za dużo czasu. Zgodnie z zwyczajem koszyczek powinien być wiklinowy, a w środku wyłożony białą serwetką. W takim koszyku powinno się znajdować; baranek, jaja w postaci pisanek, chleb, wędliny, chrzan, babka. Na końcu koszyk zostaje przystrojony bukszpanem, baziami lub wiosennymi kwiatami i przykryty białą serwetka.

   Grzechotki

Do dziś zachował się zwyczaj obdarowywania dzieci w Wielkim Tygodniu grzechotkami. Kiedy umilkły kościelne dzwony, a rozlegał się dźwięk kołatek, była to dobra okazja do psocenia. Młodzież biegała po ulicach miast z grzechotkami w rękach. Robiła dużo hałasu i straszyła przechodniów.

  Wielkanocny zajączek

Zajączek należy do najstarszych elementów Świąt Wielkanocnych. Jeden ze świeckich symboli Wielkanocy, który przynosi grzecznym dzieciom prezenty. Wygląda jak normalny zając, który chodzi z koszyczkiem. Według prastarych zapisów ma również symbolizować płodność.

  Wieszanie śledzia

Kolejnym symbolem Wielkiego Postu jest śledź. Rybę tę przybijano do drzewa i w ten sposób karano ją za to, że uniemożliwiała spożywanie pokarmów mięsnych. Czyniono to z wielką radością. Do dziś możemy spotkać się jeszcze z tym zwyczajem.

  Topienie żuru

„ Topienie żuru” według tradycji odbywało się w Wielki Piątek i Sobotę. Każda gospodyni mieszała wszystkie spożywane podczas postu potrawy z popiołem. Razem z rodzinami zakopywały je w rożnych miejscach. Rygorystycznie przestrzegany post pozwalał spożywać żur albo śledzia. 'Topienie żuru” miało symbolizować koniec smutków i powrót do radości.

    Święta Wielkanocne to okres, kiedy wszystko, co wydaje się nam normalnie nabiera magicznego charakteru. Dlatego niech tradycji stanie się za dość.

Autor: myszka28 pt., 03/28/2008 - 12:27
portret użytkownika myszka28

Wsztyskie tradycje są mi dobrze znane,ale pierwszy raz słyszę o czymś takim,jak wieszanie śledzia,kompletnie nigdy o tym nie słyszałamciekawe w jakich rejonach kraju ten zwyczaj jest modny???no i jeszcze nigdy nie słyszałam o topieniu żuru,dla mnie to jakieś takie staroświeckie te obrzędyale mimo wszystko warto wiedzeieć:)

Zaloguj się lub zarejestruj by odpowiadać
.

Kultura - Artykuły

Polecamy także:

Galeria


Krótka damska fryzuraŚlubna długa fryzura


Ślubna długa fryzuraDamska długa fryzura nr 18