Europejskie marzenia a rzeczywistość EIT cz.II

Ponieważ istniało ryzyko, że Instytut zostanie powołany jako zaledwie kilkuletni projekt pilotażowy, moim priorytetem jako sprawozdawcy komisji opiniodawczej z ramienia Komisji Prawnej było zapewnienie właściwej podstawy prawnej i w konsekwencji umożliwienie stałego finansowania Instytutu.

W tym kontekście przyznanie Instytutowi formy i struktury tzw. agencji zdecentralizowanej w oparciu o pkt 47 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami, było sprawą kluczową, podobnie jak podwyższenie marginesu (w dziale 1A ) w budżecie na lata 2007-2013, gwarantujące Instytutowi 309 milionów euro do 2013r. Pierwsze 3 mln euro na Instytut są już w budżecie na 2008 r.

Ustalenie silnych podstaw prawnych i finansowych gwarantujących sprawne administracyjne i operacyjne funkcjonowanie Instytutu było niezbędne także do budowania jego przyszłych długoterminowych partnerstw z jednostkami badawczymi oraz przedsiębiorstwami prywatnymi . Dodatkowo Instytut musiał mieć zagwarantowaną zdolność do gromadzenia funduszy własnych, zarówno ze źródeł zewnętrznych, jak i z dochodów z własnej działalności, łącznie z zarządzaniem prawami własności intelektualnej, co w przyszłości może stanowić jeden z głównych strumieni finansowych.

Uwzględniając ciągły niedobór funduszy na badania naukowe i rozwój w UE, należało zapewnić także, aby nowoutworzony EIT posiadał zapewnione w określonych granicach wspólnotowe finansowanie, które nie odbywałoby się kosztem innych aktualnie prowadzonych działań wspólnotowych w dziedzinie badań i innowacji.

Zrobiono pierwszy krok, ale całkowity budżet projektu na pierwszych sześć lat szacuje się na 2,4 mld euro, gwarancje są na razie zaledwie na 309 mln euro, skąd mają się wziąć brakujące ponad dwa miliardy? Na razie stwierdzono, że „zostaną pozyskane dzięki przeglądowi perspektywy finansowej i wykorzystaniu instrumentu elastyczności”, co oznacza, że jeśli kraje nie będą dobrze wykorzystywać przyznanych im funduszy, to co im „przepadnie” posłuży do sfinansowania EIT. Budżet Unii nigdy nie jest wykorzystywany w 100%, potrafi zostać i 10 mld euro z niewykorzystanych środków, głównie z funduszy strukturalnych.

Zabezpieczono częściowo unijne pieniądze i jest wola zrealizowania nareszcie konkretnego projektu, który wykazałby, że strategia lizbońska nie jest tylko pustym zapisem . Zanosi się jeszcze na dodatkowe negocjacje dotyczące możliwości wydatkowania na Instytut środków strukturalnych przeznaczonych na badania przez państwa członkowskie z puli już im przyznanej wcześniej na rozwój regionalny . Zgodnie z obecnymi zasadami jest to niemożliwe.

Wrocław ubiega się o EIT
EIT jest niewątpliwie jednym z priorytetów obecnej prezydencji słoweńskiej. W najbliższym półroczu mają zapaść kluczowe decyzje dotyczące umiejscowienia Rady Zarządzającej i dwóch , może trzech WWI biorący udział w projekcie. Mimo, że EIT nie będzie ośrodkiem akademickim , to jednak proponowana nowa struktura ma szansę stać się doskonałym stymulatorem innowacyjności w całej Unii, nic więc dziwnego, że kandydatów, którzy oficjalnie zabiegają o EIT jest aż siedmiu: Budapeszt, Wiedeń, Wrocław, Aachen, Monachium, Norymberga, Sant Cugat-Barcelona.

Wśród kryteriów wyboru dla WWI wymienia się „położenie w pobliżu istniejących wybitnych ośrodków europejskich o wysokiej reputacji akademickiej, tak aby jak najlepiej wykorzystać istniejącą już strukturę”.

Komisja Europejska podkreślała też wielokrotnie, że brane pod uwagę ośrodki badawcze będą oceniane z uwzględnieniem tzw. zasady doskonałości, w której m.in. bierze się pod uwagę dotychczasowe osiągnięcia naukowo-badawcze , liczbę laureatów prestiżowych nagród i wyróżnień ( np. noblistów pochodzących z tamtejszych uczelni).

Walka o EIT
Decyzja dotycząca siedziby Rady Zarządzającej będzie natomiast decyzją stricte polityczną. Każdy kraj członkowski zabiega, aby mieć u siebie siedzibę instytucji lub agendy europejskiej. Nie wszystkim nowym członkom Unii już się to udało, Polska otrzymała FRONTEX, co może - choć nie musi być "techniczną” przeszkodą, ponieważ Instytut jest traktowany jako kolejna agencja.

Mówi się, że z pewnością jedna ze struktur EIT powinna się znaleźć w nowym kraju członkowskim, co jest ważne szczególnie dla środowiska naukowego tej części Europy, w którym tkwi ogromny, niewykorzystany dotąd potencjał. Poza nami wykorzystują ten argument także Słowacy, Czesi i Węgrzy. Kto będzie bardziej przekonujący, kto chętniej pomoże w poszukiwaniach brakujących na EIT funduszy i np. dołoży „własne pieniądze europejskie” do wspólnej inicjatywy? Decyzję podejmie Rada Europejska.

Walka o EIT nie jest ani trochę „konkursem piękności” jak to miało miejsce przy EXPO. To gra dyplomatyczna, gdzie coś trzeba oddać, by coś ugrać. Przed podpisaniem Traktatu Lizbońskiego mogliśmy być może więcej zyskać rzucając na szalę liczbę posłów w Parlamencie Europejskim przyszłej kadencji, a tak „bez walki” oddaliśmy aż trzy miejsca! Szanse utrzymania status quo były małe, ale może warto było „oddać” 3 posłów za Instytut .

Czy Rząd pomoże władzom Wrocławia ?
Dotychczasowe polskie zabiegi nie były na tyle przekonujące, by zostać zauważone i poważnie potraktowane przez innych, a teraz toczą się najważniejsze rozmowy. Tymczasem premier Donald Tusk potrzebował aż 100 dni na powołanie specjalnego zespołu, który ma zabiegać o EIT. Lepiej późno niż wcale. Tylko skoordynowane i wielopłaszczyznowe działania polskiego rządu pomogą przekonać pozostałe kraje do poparcia naszych starań, a szanse będziemy mieli tym większe im zdolniejszych wystawimy negocjatorów i dyplomatów. Po dwóch latach europejskich wpadek i zachowań typu “słoń w składzie porcelany” czas pokazać, że jeszcze ich mamy.

Lidia Geringer de Oedenberg
Poseł do Parlamentu Europejskiego
wiceprzewodnicząca Komisji Prawnej

Europejskie marzenia a rzeczywistość EIT cz.II

Bizneswoman - Artykuły

Polecamy także:

Galeria

Nawigacja